سبک زندگی؛ فقط نحوه‌ی زندگی نیست

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری هنر قلم، «سبک زندگی» تنها مجموعه‌ای از عادات روزمره یا ترجیحات شخصی نیست، بلکه روایتی از باورها، ارزش‌ها، آرمان‌ها و جهت‌گیری‌های کلان فکری یک ملت است. وقتی از سبک زندگی ایرانی-اسلامی سخن می‌گوییم، از ترکیبی سخن می‌گوییم که ریشه در عقلانیت و اخلاق اسلامی دارد، و در عین حال متکی بر میراث تاریخی و فرهنگی ایران زمین است؛ سبکی که خانواده در آن محور است، ساده‌زیستی یک فضیلت است، روابط اجتماعی آمیخته با احترام و مهرورزی است، و معنویت، ستون اصلی حیات فردی به شمار می‌رود.

نسل جدید در معرض امواج سبک زندگی وارداتی

نسل جوان ما امروز با حجم وسیعی از محتواهایی مواجه است که سبک زندگی غربی را ترویج می‌کنند؛ سبکی که عمدتاً مبتنی بر فردگرایی، مصرف‌گرایی افراطی، لذت‌طلبی آنی و قطع ارتباط از سنت‌هاست. رسانه‌های دیداری، شنیداری، فضای مجازی، و حتی نظام‌های آموزشی و تبلیغاتی برخی محصولات فرهنگی، همگی دست به دست هم داده‌اند تا سبک زندگی غیربومی را جذاب جلوه دهند.

در چنین فضایی، اگر الگوی منسجم و قابل فهمی از سبک زندگی ایرانی-اسلامی ارائه نشود، نوجوان و جوان امروزی که در جستجوی هویت است، به‌راحتی جذب الگوهای بیگانه خواهد شد.

سبک زندگی ایرانی-اسلامی؛ الگویی پویا، نه تحمیلی
یکی از چالش‌های اساسی در معرفی سبک زندگی بومی این است که گاهی آن را با نگاه ایدئولوژیک و تحکمی عرضه می‌کنیم. در حالی‌که اگر این سبک زندگی با زبان هنر، روایت‌های جذاب، داستان‌های الهام‌بخش و تجربه‌های زیسته ارائه شود، نسل جدید آن را نه تنها پس نمی‌زند، بلکه با اشتیاق می‌پذیرد.

برای نمونه، فیلم و سریالی که خانواده‌محوری و احترام متقابل در آن پررنگ باشد، بیشتر از هزار سخنرانی تأثیرگذار است. یا اگر در فضای مدرسه و دانشگاه، اساتید و معلمان خود الگوی واقعی سبک زندگی اخلاق‌مدار و ساده‌زیست باشند، تأثیرشان بر جوانان چند برابر خواهد شد.

راهکارها
۱. بازتعریف مفاهیم به‌روز از سبک زندگی اسلامی: بدون تکرار شعارهای کلیشه‌ای، با زبان نسل جدید.
2. توانمندسازی رسانه‌ها و تولید محتواهای فرهنگی فاخر: برای روایت تجربه‌ی زندگی موفق با سبک بومی.
3. ترویج فعالیت‌های اجتماعی با ریشه‌های فرهنگی و دینی: مثل اردوهای جهادی، هیأت‌های هنری، گروه‌های مطالعاتی و… .
4. بازآفرینی سنت‌ها به شکلی خلاقانه و امروزی: تا جوان امروز احساس نکند بین سنت و نوگرایی باید یکی را حذف کند.
5. مشارکت خود جوانان در طراحی سبک زندگی آینده: به‌جای صرفاً آموزش‌دادن، به آن‌ها میدان تجربه و تصمیم‌گیری داده شود.

جمع‌بندی

امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند بازگشت هوشمندانه به هویت فرهنگی خود هستیم. سبک زندگی ایرانی-اسلامی، اگر به‌درستی تبیین، بومی‌سازی، و روزآمد شود، نه تنها مانعی برای پیشرفت نیست، بلکه بستری برای رشد متوازن، اخلاق‌محور و عزتمند یک جامعه خواهد بود.

هویت آینده ایران، در گرو آن است که چگونه نسل جدید، خود را در آینه فرهنگ خودی ببیند، بفهمد و بپذیرد. این مسئولیت، هم بر دوش نظام فرهنگی است، و هم بر دوش تک‌تک ما.

در افسانه‌های عامیانه ژاپنی موجوداتی خیالی به نام یوکای وجود دارند که هر کدام ماجرایی برای گفتن دارند. همین داستان‌ها گاهی منشا خلق آثاری هنری می‌شوند که مجسمه خوفناک «مومو» یکی از آن‌ها است.

کی‌سوکه آیسو با الهام گرفتن از آن‌ها کار‌های زیادی خلق کرده است که «مو مو» یکی از آن‌ها است. داستانی محلی درباره روح زنی باردار که هنگام به دنیا آمدن فرزندش از دنیا رفته است. او با الهام گرفتن از این داستان‌ها مجسمه‌ای خلق کرد که پا‌های پرنده و سر انسانی داشت. این مجسمه در زمان نمایش چندان توجهی به خود جلب نکرد و بیرون کارگاه آیسو گاهی همسایه‌ها را می‌ترساند تا اینکه تبدیل به پدیده‌ای جهانی شد. پدیده‌ای که هم آیسو را به شهرت رساند هم تصویر مجسمه‌اش را به چهره‌ای آشنا در جهان تبدیل کرد.

البته او قصد نداشت با این مجسمه چالشی به پا کند یا کسی را بترساند حتی در زمان نمایش مجسمه کسی زیاد مجذوب آن نشد. او به ژاپن‌تایمز گفته بود: «خودم بچه دارم و به خوبی نگرانی پدر و مادرها را درک می‌کنم. البته نمی‌توانم خوشحالی خودم را از دیده شدن کارم در سطح جهانی پنهان کنم اما از آن‌ها که پشت این پدیده‌های مجازی هستند خواهش می‌کنم که در استفاده از این تصویر احتیاط به خرج دهند.»

آیسو تنها هنرمندی نیست که نگاه کردن به اثرش ترس را در وجود انسان زنده می‌کند. بسیاری دیگر از هنرمندان هستند که هر کدام جلوه‌ای از ترس را با هنرشان نمایان کرده‌اند.

اندی وارهول و صندلی اعدام

فضایی نفس‌گیر که قرار حس لحظه‌های پایانی زندگی فردی محکوم به اعدام را منتقل کند. هراس جلوه‌گر در «صندلی الکتریکی» اندی وارهول از جنسی دیگر است. «صندلی الکتریکی» بخشی از مجموعه «مرگ و فاجعه» اندی وارهول است که داستانشان از سال ۱۹۶۲ آغاز شد.

قضیه تصویر مخوف «مو مو» چیست؟

او با خلق این مجموعه در پی آزمودن نظری درباره نمایش تصاویر فاجعه‌ بود. او در این باره گفته بود:‌ «وقتی تصاویر خوفناک را بارها تماشا می‌کنید، به راستی دیگر تاثیری بر شما نخواهند داشت.»

اسطوره‌ای ترسناک از یونان باستان

یکی از نقاشی‌های مشهور پیتر پل روبنس تصویری خوفناک از پیرمردی در حال بلعیدن یک نوزاد است. این نقاشی بر اساس اسطوره‌ای از دنیای باستان خلق شده است. اسطوره‌ای که بر اساس آن نقاشی مشهور دیگری هم وجود دارد: «ساترن پسرش را می‌خورد» اثر فرانسیسکو گویا هنرمند نامدار اسپانیایی.

بر اساس این اسطوره یونانی کرونوس (ساترن در اسطوره‌های روم) یکی یکی فرزندانش را پس از تولد می‌بلعد. او با این کار دهشتناک قصد دارد جلوی یک پیش‌بینی آشنا را بگیرد که بر اساس آن فرزندی جای او را خواهد گرفت.

حشره‌ای که هیولا می‌شود

در ماجرایی شبیه به داستان «مو مو»، ویلیام بلیک، نقاش و شاعر انگلیسی با الهام گرفتن از یک حشره‌ خونخوار اثری خوفناک کشید. «شبح کک» آن‌گونه که از نامش پیداست تصویری از تخیل هنرمند درباره حشره‌ای کوچک است که خون می‌مکد.

قضیه تصویر مخوف «مو مو» چیست؟

آن‌طور که جان وارلی از دوستان نزدیک بلیک گفته است: «او یک بار در خیال تصویری از شبح این حشره را دیده بود.» در دنیایی که حشرات همیشه تهدیدی برای زندگی و سلامتی شمرده می‌شدند، عجیب نیست که هنرمندی چنین تصویری از بدنام‌ترین آن‌ها در خیال ببیند.

گاهی تصویری که هنرمندان در آثارشان نشان می‌دهند، جلوه‌ای بی‌تعارف از حقیقت است مثل صندلی الکتریکی اندی وارهول. گاهی نشانی از دنیای واقعی است که جلوه‌ای خیالی به خود گرفته است، مثل آنچه ویلیام بلیک نشانمان می‌دهد. گاهی هم ریشه در افسانه‌ها و اسطوره‌ها دارد.

منبع: خبرآنلاین/باشگاه خبرنگاران جوان

انتهای پیام/